De klimaatbestendige tuin

Net voor de corona-lockdown (wat waren dat zalige tijden) had ik de gelegenheid een lezing van Wim Collet bij te wonen.  Wim is landschaps- en tuinarchitect en docent.  Dus hij kan heel boeiend vertellen.  De provincie Vlaams-Brabant en de Regionale Landschappen hadden hem uitgenodigd om tips te geven hoe we onze tuinen kunnen aanpassen aan het veranderende klimaat.

Zijn presentatie kan je op deze pagina vinden.

Het is heel boeiende materie en er is echt ’t één en ’t ander serieus binnen gekomen bij mij.

Wim legt eerst uit wat er momenteel mis loopt.

Er is een toename van de hoeveelheid regenwater in l / vierkante meter / jaar.  Toch verlaagt de grondwaterspiegel serieus ondanks die meer regen.  Omdat de bodem bijna niet meer doorlaatbaar is, wij verharden te veel, loopt veel water verloren door de riolering.  Eigenlijk zou elke druppel hemelwater die op een terrein valt en niet huishoudelijk gebruikt wordt, op hetzelfde terrein moeten kunnen infiltreren.  Zo krijgt je tuin een betere vochtbalans en is er een toename van de grondwaterstand.

Hij toonde een kaart over kwetsbare bodems.  Grond die uitgedroogd is, heeft 500 tot 1000 jaar nodig om terug in de juiste structuur te komen.  België staat even rood gekleurd als de Sahel!

Dan is er ook het hitte-eiland effect.  Op hete dagen is het in steden met veel bebouwing 9°C warmer dan buiten de stad!

Als je een tuin hebt, kan je echt een verschil maken als het gaat over klimaatverandering of biodiversiteit!!!

Want in Vlaanderen bestaat 9 procent van het land uit privétuinen!  Natuurgebieden nemen maar 3 procent in en bossen 11 procent.  Ik word daar blij van als ik er iets kan aan doen en grijp heel graag deze kans met beide handen.

Wat kunnen we doen?

Eerst en vooral verhardingen beperken.  Geen cement of stabilisé gebruiken onder terrassen maar wel zand of gebroken betonpuin.  Dat is even sterk en beter waterdoorlaatbaar.  (geen mengpuin want dat koekt onregelmatig bijeen en dan zakt je terras scheef)  Geen geotextiel gebruiken want dat vervilt en is dan niet meer doorlaatbaar.  Ook gronddoeken (de zogezegde worteldoeken die toch niet helpen, wortels boren zich daar door) houden water tegen en maken het bodemleven kapot.

Maar ook kortgeschoren gazon hoort eigenlijk bij verharding volgens hem.  De wortels zijn even kort als het gras zelf.  Daardoor wordt het zo vlug dor bij aanhoudende droogte.  En bij stortbuien dringt maar 30% van het water door de bodem.  De rest spoelt weg naar de riool.

Nog veel erger is kunstgras!  Dat heeft maar 10% infiltratie en indien op stabilisé gelegd, 0%!  Je draagt ook bij aan de plasticsoep en wat biodiversiteit betreft, tja …  Daarbij is dat ook zwaar om te onderhouden.  Je moet dat stofzuigen en het mos eruit krabben.

En dan die ene trend: de ‘steentuinen’ …

Drie dingen die we echt kunnen doen:

1. Een ‘wadi’ aanleggen.  Klinkt moeilijk maar zelfs ik kan dit! Het is een ‘uitdieping’ in het gras waar niet langer dan 24 u water blijft instaan.  Je kan dit in de vorm van greppels van ‘1 schup’ breed en diep maken.  Het regenwater na een fikse bui blijft daarin staan en loopt niet direct naar de riolering.  Je kan die wadi zelfs beplanten met planten die er geen probleem van maken om wisselend nat / droog te staan.

Ik maakte iets gelijkaardig hier.  Het is minder diep dan een echte wadi, ik verwijderde gewoon de graszode.  Maar bij hevige regenval merk ik wel dat het water daar even blijft staan.  Het is dus ook een goede ‘waterretentiezone’.

2. De bodem zoveel mogelijk bedekken met planten of mulch.  Een bodem moet je koesteren!  Heb uw bodem lief, zet hem niet in zijn blootje!  Als je dezer dagen langs velden rijdt, waar aan gangbare landbouw gedaan wordt, dan zie je de grond stuiven en wegwaaien door de wind.  Dit is erosie.  Door het gif en de chemische meststoffen is die bodem dood.  Geef hem liever een goede mulchlaag.  Zo zorg je voor een goede kruimelstructuur en bodemleven en heeft hij een maximale infiltratie en capillaire werking.

3. Maak een goede plantenkeuze.  Ga niet zomaar naar een tuincentrum maar naar een plantenkwekerij.  We hebben er heel veel in Vlaanderen.  Maar die planten worden vooral uitgevoerd en in de tuincentra komen alleen enkele algemene soorten terecht.  Da’s spijtig eigenlijk hè.  Hoe komt het dat de Vlaming de weg er naartoe niet vindt?

Over die plantenkeuze kan ik hier nog wel efkens doorgaan maar dan wordt dat hier te lang.  Voorzie zeker een boom die mag groeien.  Een boom die steeds moet ingekort worden, da’s zo zonde.  Geen plaats voor een boom?  Kies dan een klimplant.  Zelfs voor uw huis is een klimplant geen gevaar, integendeel: dat isoleert.  Ze houden je muren droger en in de zomer koeler.

Ben je net als ik helemaal enthousiast over deze materie?  Dan kan je een profiel aanmaken van je tuin op mijntuinlab.be.  Je krijgt daar heel wat tips en info en je kan je tuinscore berekenen.  Ik kreeg 91%.  Hoeveel is jouw score?

Vergeet-mij-nietjes

D720C76A-2D26-4BFC-B2DD-F75A17AA2C0EJa zeh!  Ik had er zelf nood aan.  Daarom krijgen jullie nu een berichtje over Vergeet-mij-nietjes.  Om zeker niet te vergeten dat de lente er echt wel aan komt.  Een mens zou er ‘begot’ nog beginnen aan twijfelen met deze vreselijk koude temperaturen.

In de tuin kunnen we nog niks doen.  Mijn groene vingers jeuken, niet alleen van de schrale wind, nee ook van de goesting om erin te vliegen.  Maar meer dan een wandeling door de velden met de buren en de honden, kunnen we buiten niet doen. Man, wat was dat koud gisteren!  Maar het deed wel deugd.

BDA0A94C-C0D4-4A08-9A9F-75AC11443F52

Die Vergeet-mij-nietjes nu … ik ben er verliefd op.  Al heel lang!  Het waren de eerste bloempjes die mijn meter me leerde kennen.  Als peuter mocht ik met haar met mijn caoutchou bottekes in haar tuin ploeteren.  Zij gaf me de liefde voor al dat groen.  Ze vertelde me toen dat Vergeet-mij-nietjes haar lievelingsbloemetjes zijn.  En dus werden het ook de mijne.  Dat was simpel.  Mijn meter was als ‘Onze Lieve Vrouw’ voor mij en alles wat zij belangrijk vond, vond ik ook.

6F400F98-E195-46F2-87F4-AE5712670FF9

Vergeet-mij-nietjes of Myosotis, er zijn verschillende soorten die ik hier allemaal niet ga bespreken.  In de tuin komt meestal het bos-vergeet-mij-nietje (Myosotis sylvatica) voor.  Het is een tweejarig tot vast plantje en het zaait zich ongelooflijk goed uit.  Bij ons mag het.  Tussen april en juni kleuren hier grote vlekken in de borders blauw.  Zo prachtig vind ik.  Eens ze uitgebloeid zijn, pluk ik de meeste wel weg want de planten zijn dan opgeschoten en ogen wat slordig.  Zo krijgen anderen die ondertussen staan te dringen, wat meer plaats.  De zaadhoofden blijven plakken in je kleren en in de haren van de hond en worden zo in heel de tuin verspreid.  Verrassing!  Plezant, hè.

Dit lief helder blauw bloempje met geel hartje groeit het liefst op arme zandgrond.  Het heeft geen extra voedsel nodig.  Het kan ook overal tussendoor gezet worden.  Liefst in de zon maar hier doen ze het evengoed in de schaduw.  Eigenlijk zou dit bloempje in geen enkel tuin mogen ontbreken, vind ik …

B87B3CF3-C967-4D7C-832B-38B8FFB9EB51

 

Welke planten bloeien nog in onze tuin op 1 december?

Iris Veltman deed het ook en ze maakte me nieuwsgierig.  Vorige vrijdag trok ik de tuin in op zoek naar nog bloeiende planten.  Zelfs na een nacht (smeltende) sneeuw vond ik nog vanalles :

IMG_1890Goudsbloemen, Calendula doen het nu nog  goed.  Nog steeds warme kleuren in onze tuin dankzij deze zonnetjes…

IMG_1900Phacelia bloeit nog heel bescheiden…

IMG_1898Zelfs komkommerkruid, Bernagie houdt niet op.  Ik herinner me onze zomerse slaatjes die ik steeds versierde met deze bloemetjes…

IMG_1894Gezocht en gevonden : Groot kaasjeskruid in bloem…

IMG_1897Roomse kamille.  Die kwam vanzelf aangewaaid uit een tuin van de buren.  We hebben hem verwelkomd en een plaats gegeven…

IMG_1891Nog een dapper leeuwenbekje, Antirrhinum…

IMG_1892Dit Juffertje in ’t groen, Nigella damascena zet ik er toch nog tussen.  Tot 30 november stond ze te schitteren.  Maar van de sneeuw deze nacht heeft ze toch wat last gehad.  Het verval is ingezet…

IMG_1895Een oude Chrysantemum soort, afkomstig van de lieve wederhelft zijn overgrootvader.  De naam kennen we niet…

IMG_2636Rozemarijn, Rosmarinus officinalis is helemaal in de war.  Die bloeit normaal van april tot juni…

IMG_1896

Dit zal een ‘ijsroosje’ worden, denk ik…

De zonneborder in november

IMG_1856Deze maand is het hier stil en ingetogen.  Alleen de chrysanten en een roosje dat zich vergistte van seizoen, bloemen nog.  Geen bijen of vlinders meer, alles slaapt.

IMG_1857

IMG_0414

De border zelf slaapt ook.  Normaalgezien toch dit seizoen.  Dit jaar heb ik hem wel wat gestoord.  Bij onze buren hebben we een nieuwe tuin aangelegd en daarom heb ik verschillende vaste planten gescheurd en gedeeld met hen.  Dat vind ik zo plezant aan tuinieren.IMG_1862

 

Door deze verplaatsingswerken is mijn bodem op sommige plekken wel een beetje verstoord.  Ik ben eens benieuwd welke planten zich daar volgend jaar zullen komen vestigen.  Want in ‘mijn zadenbank’ zit al heel wat bloemenzaad.

IMG_1860

Voor de rest wordt hier niet gewerkt deze maand.  Uitgebloeide en verhoute stelen mogen gewoon blijven staan.  Dit zijn schuilplaatsen voor insecten.  Vind  je dat slordig? Maar nee jong! Daar binnenkort een laagje rijp of zelfs sneeuw op, dat is prachtig!  En rijpe zaden blijven in de verdroogde bloemhoofdjes.  Ze mogen op de grond vallen of vogels mogen er komen van snoepen.  De koude winter zal moeilijk genoeg zijn voor hen.

IMG_1859

 

Wilde Kaardebol

IMG_2260

Ze zwerven rond in onze tuin, deze stekelige ridders.  Respect en bewondering heb ik voor hen!  Ze staan daar statig en mooi te wezen.  Ze verleiden insecten en vogels om bij ons te vertoeven.  En zelfs in de winter zijn hun verdroogde bloeiwijzen ontzagwekkende verschijningen.

Wilde Kaardebol of Dipsacus sylvestris is een tweejarige plant.  Hij zaait zichzelf makkelijk uit.  Het eerste jaar verschijnt er een rozet waarbij je al een aanzet van zachte stekeltjes ontdekt.

IMG_0309

In het tweede jaar ontwikkelen de stekels zich enorm en groeit de plant uit tot soms wel 2 meter hoog.  Op de kaardebol verschijnen lila bloempjes, de bloei begint in het midden.  Leuk om te zien!  De bloempjes bevatten veel nectar.

Toen we deze zomer in Frankrijk rondreden, zagen we op veel plaatsen gewoon langs de kant van de weg kaardebollen staan.  Zalig!

Nog een interessant weetje over de kaardebol : het blad is stengelomvattend.  Hierdoor blijft er regenwater en vocht van de plant zelf in zo’n soort opvangbakje staan.  Heel tof voor vogels, zij kunnen hier komen drinken.  Maar!  Minder tof voor insecten!  Als zij hierin terecht komen, worden ze verteerd door het vocht van de plant.  Ingenieus toch he!  Zo kunnen vogels genieten van een lekkere bouillon…

Doe jij mee met de Zadenruil van Rob van Natuurlijk-rijk?  Dan kan je ook zaadjes krijgen van deze plant.  Ik heb ze in mijn aanbod gestoken…

IMG_0306IMG_0307

De zonneborder in oktober

IMG_1755Nu zal het hier ver gaan gedaan zijn.  Nog één plantje is hier nieuw in bloei gekomen: een chrysant.  Ik heb het gekregen van mijn schoonmoeder.  Zij heeft het al heel lang uit de tuin van pee Phil zaliger.

IMG_1757

Veel planten zijn verdord, verdroogd en dood.  Maar opruimen, doe ik nu nog niet.  Alles blijft staan tot na de winter zodat diertjes hier een onderkomen kunnen vinden.

IMG_1763

Hibiscus cannabinus nog steeds in bloei.  Zolang het niet vriest, blijft hij doorgaan.  Ik heb er ook al zaden van genomen.

IMG_1758

De rode Persicaria en hoge stokrozen zorgen ook voor nog wat kleur.

IMG_1760

Geranium ‘Rozanne’ bloeit tot aan de vorst.

IMG_1766

De laatste reukerwt doet enorm zijn best maar zijn stengeltje is maar slappekes geworden…

IMG_1759IMG_1761

Zadenruil

Waar we ons in de komende koude, donkere dagen mee gaan bezig houden?  Aha, met de tuin natuurlijk!  Want gelukkig is er het initiatief van collega-blogger Rob van Natuurlijk-rijk : de Zadenruil.

Vorig jaar deed ik ook al mee en vond het zo plezant.  Ben je benieuwd en wil je ook graag meedoen?  Hou je zeker niet in en lees volgend bericht van Rob eens :

www.natuurlijk-rijk.be/Zadenruil 2017

Zo kreeg ik dit jaar weer enkele nieuwe bloemekes in de tuin.  En ook 4 soorten tomaten voor buiten, kon ik hier versieren.  Ik zag op de blog van Rob dat er terug al heel wat mensen meedoen, dus ik heb me ook al gemeld.  Ik zit te popelen…  Binnenkort meer over wat ik ga aanbieden.  Joepie!

IMG_2556

 

De zonneborder in september

IMG_1639Deze maand ziet de zonneborder er meer ingetogen uit.  Alhoewel, er zijn nog wel enkele kleuruitspattingen.  Vooral de asters trekken nu de aandacht.

IMG_1659

Herfstanemonen daarentegen, die staan daar heel bescheiden dromerig te wezen.

IMG_1647

En de stokrozen die torenen nog steeds heel fier overal bovenuit.

IMG_1646

Hibiscus trionum hier in het middelpunt.  Ik kocht deze bij Silene.  Volgens een trouwe bloglezeres gaat het hier over Hibiscus cannabinus, de hennepbladstokroos.  En gelijk heeft ze, denk ik nadat ik het opzocht.  Straf he, ze verbetert gewoon Lieve Adriaenssens!  Plezant!

IMG_1638

Werkdruk was er hier deze maand niet.  Geen enkel onkruidje gezien.  Zelfs de hagewinde tussen de phloxen lijkt onder controle.  Die hagewinde is als stukje wortel meegekomen met gekregen planten.  Elke keer ik een plantje zag bovenkomen, verwijderde ik het.  Zo raken ze uitgeput.

IMG_1645

De viltige rozetvormige plant die je op de voorgrond ziet, is koningskaars (Verbascum thapsus).  Die heeft zich uitgezaaid van elders uit de tuin.  Dat vind ik zo plezant aan deze plant : die duikt op waar hij zelf wil.  Deze ga ik dit najaar toch wel proberen iets dieper in de border te zetten.  Verbascum thapsus is een tweejarige plant.  Volgend jaar zal hij bloeien met een meer dan twee meter lange, gele bloeiwijze.  Super he!

IMG_1643

IMG_1637

De zotte zeis

Goh, ik heb mij geamuseerd gisteren!  Ik was helemaal mee met de nieuwe trend onder mijn vriendinnen : ik heb ook een sessie bodystyling gedaan.  Zelfs gratis!  Hoe dan?  Wel, ik heb eindelijk ons bloembollengraslandje gemaaid.  Met de zeis!

IMG_1569

Zo plezant!  Het was eigenlijk een jaar geleden dat ik mijn zeis nog in mijn handen gehad had.  Maar maandag is Barbara van Velt hier geweest … met een filmploeg.  We hebben drie filmpjes opgenomen voor velt over gras en gazon.  En ineens moest ik voor de camera een stukje zeisen.  Ik ben echt benieuwd hoe dat er zal opstaan, oei oei…

Gisteren heb ik dan de rest van het terrein verder gedaan.  Eerst was het echt een geklungel, hoor!  Ik stond al helemaal in ’t zweet toen mijn ecomaat Frans De Smedt op den hof kwam.  Hij heeft het me nog eens voorgedaan en toen had ik de schwung weer te pakken.  In een mooi ritme ging mijn zeis heen en weer, ik hoorde telkens hoe het gras afgesneden werd en terwijl hoorde ik ook de vogels fluiten.  Zo veel gezelliger en rustiger dan werken met een bosmaaier!

Ik kwam ook enkele kikkers tegen (allee, ’t waren padjes) die vluchtten voor de man, euh vrouw met de zeis.  Gelukkig is het gras aan onze poel al terug goed lang dus ik heb ze daar gezet.

IMG_1572

Eigenlijk was ik bezig gelijk met zo’n duur fitnesstoestel : de ‘Twist&Shape’.  Vandaag voel ik dat de spieren in mijn taille goed gewerkt hebben.  Misschien moeten al die trendy dametjes een stukje van hun gazon laten groeien en dat maaien met de zeis?  Veel goedkoper!

Wat heb je nu allemaal nodig om succesvol te zeisen?  Eigenlijk puur niks : een zeis, een wetsteen en een rijf.  Je hebt vele soorten zeisen.  Die met een houten steel zijn de beste en mooiste.  Maar ik kocht de mijne ooit in de aveve en die is even goed, hoor.

IMG_1580

Af en toe tussendoor strijk je met de wetsteen eens naast de snede van de zeis zodat die goed scherp blijft.  Voorzichtig!  Doe niet zoals ik!  Toen ik bijna op het einde was, heb ik lompweg een ‘schelleke vlees’ van mijn duim gesneden!  Tja, beginnersfouten he.  ’t Was toch plezant…

IMG_1581

De zonneborder in augustus

Ik heb deze week gewerkt in de zonneborder!  Ja echt, ik zal er wel vier uren in bezig geweest zijn!  Allee ja, ne serieuze mens kan wat ik gedaan heb zeker op twee uren klaren.  Want ik kan enorm ‘semmelen’ als ik tussen mijn planten geraak.  Ofwel heb ik een schattig klein vlindertje gezien dat ik nog niet ken en dan moet ik dat opzoeken.  Of een dikke hommel die nectar komt snoepen, die wil ik dan wel eens volgen.  En de frambozenhaag die staat vlak naast de border.  Man, daar kan ik niet afblijven!

IMG_2421

Gewerkt heb ik dus.  De border was ineens een rommeltje geworden door de massa’s uitgebloeide beemdkroon.  De zaden waren gevallen en ik heb de droge takken verwijderd want je zag gewoon niet meer wat er wel nog stond te bloemen.  Ik heb ook de grasranden afgestoken met zo’n ronde schup.  Want in september komt Barbara van Velt filmen in onze tuin en dan moet het er toch een beetje netjes uitzien he.

IMG_2427

Schildpadbloem, Chelone obliqua, achteraan op de volgende foto, staat nu in bloei.  Ik vind het een toffe plant.  Hij wordt 1,50 meter hoog maar blijft stevig staan.  Zelfs stormwind deert hem niet.  Hij kent ook geen ziektes en hij woekert niet.  De pol groeit langzaam aan en deze winter  zal ik hem eens scheuren.

IMG_2415

Nog zo’n pol die wat sneller aan het aangroeien is, is Scharnierbloem, Physostegia virginiana.  Dit is ook een vaste plant.  Scharnierbloem heeft zijn naam gekregen omdat als je zo’n bloempje ervan opzij duwt, dat zo blijft staan.  Het zijn ook toffe snijbloemen.

IMG_2418

Echinacea is net als vorige maand nog steeds van de partij.  Verbena bonariensis heeft zich wat verplaatst.  Er staat nu meer in de kippenren ernaast dan in de border zelf.

IMG_2420

IMG_2429Zelfs de witte Chinese bieslook vond ik hier.  Die komt vanuit de kruidentuin enkele meters verder aangewaaid.  Maar in combinatie met de rode beemdkroon vind ik deze verrassing nog wel geslaagd.

IMG_2416

Een toffe eenjarige die elk jaar in augustus terugkomt, is Hibiscus trionum, drie-urenbloem.  Hier kan je daar meer over lezen.

IMG_2417

IMG_2419